Choroba Schönleina-Henocha: Objawy, Przebieg, Leczenie

Choroba Schönleina-Henocha

I. Wstęp

A. Co to jest choroba Schönleina-Henocha?

Choroba Schönleina-Henocha, znana również jako zespół Henocha-Schönleina lub zapalenie naczyń Henocha-Schönleina, jest rzadkim schorzeniem, które charakteryzuje się stanem zapalnym naczyń krwionośnych, szczególnie skóry, jelit, nerek i stawów. Objawia się przede wszystkim wybroczynami na skórze, bólami brzucha, bólami stawów oraz krwiomoczem. Choroba ta częściej występuje u dzieci, ale może również zdarzyć się u dorosłych.

B. Historia odkrycia i nazewnictwa

Choroba została po raz pierwszy opisana w 1800 roku przez Jacoba Henocha, a następnie w 1866 roku przez Eduarda Heinricha Schönleina. Nazwa „choroba Schönleina-Henocha” została nadana na cześć obu lekarzy, którzy po raz pierwszy opisali jej objawy i przebieg kliniczny.

II. Podstawy Choroby

A. Definicja i kryteria diagnostyczne

Choroba Schönleina-Henocha jest zapaleniem naczyń krwionośnych charakteryzującym się obecnością wybroczyn na skórze, bólami brzucha, bólami stawów oraz krwiomoczem. Diagnoza choroby opiera się na określonych kryteriach, które obejmują obecność co najmniej dwóch z czterech głównych objawów: wybroczyny skórne, bóle brzucha, bóle stawów i krwiomocz. Dodatkowo, może być konieczne przeprowadzenie innych badań diagnostycznych, takich jak badania laboratoryjne i biopsja.

B. Epidemiologia

  • Częstość występowania: Choroba Schönleina-Henocha jest rzadkim schorzeniem, ale dane epidemiologiczne są ograniczone. Szacuje się, że choroba występuje u około 10-20 przypadków na 100 000 dzieci rocznie. U dorosłych częstość występowania jest niższa.
  • Grupy wiekowe i płciowe: Choroba Schönleina-Henocha występuje głównie u dzieci w wieku od 2 do 11 lat, ale może także dotknąć dorosłych. Dotyczy obu płci, ale częściej występuje u chłopców niż u dziewczynek.

C. Patogeneza

  • Mechanizmy immunologiczne: Patogeneza choroby Schönleina-Henocha nie jest w pełni poznana, ale uważa się, że mechanizmy immunologiczne odgrywają istotną rolę. W odpowiedzi na nieznane czynniki wywołujące, układ odpornościowy zaczyna produkować przeciwciała i uwalniać zapalne cytokiny. To prowadzi do zapalenia naczyń krwionośnych i uszkodzenia tkanek.
  • Czynniki ryzyka: Niektóre czynniki ryzyka związane z wystąpieniem choroby Schönleina-Henocha obejmują infekcje, zwłaszcza układowe infekcje wirusowe, takie jak zapalenie gardła, przeziębienie, grypa czy świnka. Inne czynniki, takie jak alergie pokarmowe, mogą również zwiększać ryzyko rozwoju choroby. Wpływ genetyczny również został zidentyfikowany jako czynnik ryzyka, ponieważ choroba Schönleina-Henocha może czasami występować u kilku członków rodziny.

III. Objawy Choroby Schönleina-Henocha

A. Objawy skórne

  • Plamica i wybroczyny: Charakteryzują się występowaniem czerwonych lub purpurowych plamek na skórze, które mogą być punktowe (wybroczyny) lub większe (plamica). Te zmiany skórne mogą być bolesne i najczęściej występują na kończynach dolnych.
  • Owrzodzenia: W niektórych przypadkach owrzodzenia skóry mogą się pojawić w wyniku uszkodzenia naczyń krwionośnych, co może prowadzić do trudno gojących się ran.

B. Objawy stawowe

  • Ból stawów: Pacjenci mogą skarżyć się na bóle stawów, które mogą być umiarkowane do silnych i mogą mieć charakter przewlekły.
  • Zapalenie stawów: W niektórych przypadkach występuje zapalenie stawów, które objawia się obrzękiem, bolesnością i ograniczeniem ruchomości.

C. Objawy brzuszne

  • Ból brzucha: Bolesność brzucha może być jednym z pierwszych objawów choroby Schönleina-Henocha. Może być rozlana lub zlokalizowana w określonym obszarze.
  • Krwawienia z przewodu pokarmowego: W wyniku zapalenia naczyń krwionośnych w przewodzie pokarmowym może wystąpić krwawienie, które może się objawiać jako krwawe wymioty, smoliste stolce lub obecność krwi w kale.

D. Objawy nerkowe

  • Krwio-mocz: Obecność krwi w moczu (krwiomocz) jest jednym z kluczowych objawów nerkowych w przebiegu choroby Schönleina-Henocha.
  • Białko-mocz: W niektórych przypadkach pacjenci mogą wydalac białko z moczem (białkomocz), co może wskazywać na uszkodzenie nerek.

Wszystkie te objawy mogą pojawić się jednocześnie lub w różnych kombinacjach, a ich nasilenie może być zmienne w zależności od indywidualnego przebiegu choroby u poszczególnych pacjentów. Wcześniejsze rozpoznanie i leczenie pod kontrolą specjalisty są kluczowe dla poprawy rokowania u pacjentów cierpiących na chorobę Schönleina-Henocha.

IV. Diagnoza Choroby Schönleina-Henocha

A. Metody diagnostyczne

  • Badania laboratoryjne: W diagnostyce choroby Schönleina-Henocha kluczowe znaczenie mają badania laboratoryjne, w których mogą wystąpić cechy charakterystyczne, takie jak podwyższona aktywność kompleksu immunologicznego, obecność przeciwciał przeciwkrążkowych (ANCA) oraz wzrost stężenia białka C-reaktywnego (CRP) i innych wskaźników zapalenia.
  • Biopsja skóry i nerek: Biopsja skóry lub nerek może być konieczna w przypadku wątpliwej diagnozy. Badanie histopatologiczne próbki pobranej podczas biopsji może wykazać charakterystyczne zmiany zapalne i naczyniowe, które potwierdzają obecność choroby Schönleina-Henocha.

B. Różnicowanie z innymi chorobami

Choroba Schönleina-Henocha może być mylona z innymi chorobami układowymi, takimi jak toczeń rumieniowaty układowy, ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, czy nadreaktywacja układu immunologicznego w przebiegu infekcji. Różnicowanie jest istotne, ponieważ różne schorzenia mogą wymagać odmiennego podejścia terapeutycznego.

C. Znaczenie wczesnej diagnozy

Wczesna diagnoza choroby Schönleina-Henocha ma kluczowe znaczenie zarówno dla zapewnienia odpowiedniego leczenia jak i minimalizacji ryzyka powikłań. Wczesne rozpoznanie pozwala na szybkie podjęcie terapii, która ma na celu kontrolę zapalenia naczyń krwionośnych i zmniejszenie ryzyka uszkodzenia narządów, takich jak nerki. Dzięki wczesnej diagnozie możliwe jest również skuteczne monitorowanie stanu zdrowia pacjenta i dostosowywanie leczenia w celu zapobieżenia dalszym powikłaniom.

V. Leczenie Choroby Schönleina-Henocha

A. Leczenie objawowe

  • Farmakoterapia: W leczeniu objawowym choroby Schönleina-Henocha stosuje się leki przeciwbólowe, takie jak niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) w celu złagodzenia bólu stawów oraz leki przeciwhistaminowe w razie wystąpienia świądu lub pokrzywki.
  • Opieka wspomagająca: Pacjenci z chorobą Schönleina-Henocha mogą wymagać opieki w zakresie pielęgnacji skóry w przypadku wystąpienia owrzodzeń lub plamic. Dodatkowo, w przypadku wystąpienia powikłań, takich jak krwawienia z przewodu pokarmowego czy uszkodzenie nerek, konieczne może być monitorowanie i opieka w zakresie tych konkretnej problemów zdrowotnych.

B. Leczenie przyczynowe

  • Steroidy: Glikokortykosteroidy, takie jak prednizon, są często stosowane w leczeniu choroby Schönleina-Henocha ze względu na ich zdolność do hamowania reakcji zapalnych i zmniejszania uszkodzenia naczyń krwionośnych.
  • Immunosupresory: W przypadku braku poprawy po zastosowaniu steroidów, lub w przypadku nawrotów choroby, może być konieczne zastosowanie leków immunosupresyjnych, takich jak cyklofosfamid czy azatiopryna, w celu kontrolowania aktywności choroby i zmniejszenia reakcji autoimmunologicznych.

C. Nowoczesne terapie

  • Terapie biologiczne: W niektórych przypadkach, zwłaszcza w przypadkach opornych na tradycyjne leczenie immunosupresyjne, stosuje się terapie biologiczne, takie jak leki blokujące cytokiny prozapalne (np. infliksimab, tocylizumab) w celu kontrolowania reakcji zapalnych.
  • Terapie eksperymentalne: W dziedzinie leczenia choroby Schönleina-Henocha prowadzone są badania nad nowymi metodami terapeutycznymi, takimi jak terapie oparte na komórkach macierzystych czy terapie mające na celu modulację odpowiedzi immunologicznej. Są to terapie eksperymentalne, które mogą być rozważane w sytuacjach opornych na standardowe metody leczenia, jednak ich skuteczność i bezpieczeństwo wymagają dalszych badań.

VI. Krótkoterminowe powikłania Choroby Schönleina-Henocha

A. Ostry ból brzucha

  • Ostry ból brzucha jest jednym z częstych krótkoterminowych powikłań choroby Schönleina-Henocha. Może być spowodowany zapaleniem jelit lub krwawieniami do przewodu pokarmowego.
  • Ból brzucha może być nasilający się i może wymagać pilnej interwencji medycznej. Konieczne jest monitorowanie pacjenta pod kątem wystąpienia bólu brzucha i wczesne zgłaszanie tego objawu lekarzowi w celu oceny i zarządzania odpowiednim leczeniem.

B. Krwawienia

  • Krwawienia są kolejnym częstym krótkoterminowym powikłaniem choroby Schönleina-Henocha. Mogą wystąpić krwawienia z przewodu pokarmowego, jak również krwawienia z nosa, krwawienie z dziąseł, krwiomocz czy krwawienia do skóry. Te krwawienia wynikają z uszkodzenia naczyń krwionośnych spowodowanego stanem zapalnym.
  • Konieczna jest obserwacja pacjenta pod kątem wystąpienia jakichkolwiek krwawień i w razie potrzeby skonsultowanie się z lekarzem w celu oceny i zarządzania tym powikłaniem.
  • W niektórych przypadkach może być konieczne podanie leków przeciwkrwotocznych, a w cięższych przypadkach wymagających transfuzji krwi.

VII. Długoterminowe powikłania Choroby Schönleina-Henocha

A. Przewlekła choroba nerek

Przewlekła choroba nerek jest jednym z głównych długoterminowych powikłań choroby Schönleina-Henocha. Stan zapalny i uszkodzenie naczyń krwionośnych prowadzi do uszkodzenia nerek, co może prowadzić do przewlekłej choroby nerek.

Objawy mogą obejmować białkomocz, krwiomocz, obrzęki, zmniejszone wydalanie moczu oraz wzrost poziomu kreatyniny we krwi. Konieczne jest regularne monitorowanie funkcji nerek u pacjentów z chorobą Schönleina-Henocha oraz prowadzenie leczenia mającego na celu kontrolowanie stanu nerek.

B. Nadciśnienie

Nadciśnienie jest innym ważnym długoterminowym powikłaniem choroby Schönleina-Henocha. Uszkodzenie naczyń krwionośnych prowadzi do podwyższonego ciśnienia krwi, co może prowadzić do rozwoju nadciśnienia tętniczego. Nadciśnienie może zwiększać ryzyko wystąpienia powikłań sercowo-naczyniowych, takich jak choroba wieńcowa, udar mózgu czy niewydolność serca.

Pacjenci z chorobą Schönleina-Henocha powinni regularnie monitorować ciśnienie krwi i być leczeni pod kątem kontroli nadciśnienia w celu zmniejszenia ryzyka powikłań związanych z układem sercowo-naczyniowym. W niektórych przypadkach może być konieczne stosowanie leków obniżających ciśnienie krwi.

VIII. Prognoza i rokowania Choroby Schönleina-Henocha

A. Czynniki wpływające na rokowania

  • Prognoza choroby Schönleina-Henocha może być zróżnicowana i zależy od różnych czynników. Wpływ na rokowanie mają m.in. wiek pacjenta, nasilenie objawów, obecność długoterminowych powikłań i odpowiedź na leczenie.
  • U większości pacjentów choroba Schönleina-Henocha łagodnieje samoistnie w ciągu kilku tygodni lub miesięcy, ale u niektórych pacjentów może przebiegać bardziej przewlekle lub powodować poważniejsze powikłania.
  • W przypadku wystąpienia przewlekłych powikłań, takich jak przewlekła choroba nerek, rokowanie może być bardziej niepewne.

B. Długoterminowe monitorowanie pacjentów

  • Ze względu na możliwość wystąpienia długoterminowych powikłań, ważne jest prowadzenie długoterminowego monitorowania pacjentów z chorobą Schönleina-Henocha. Regularne badania lekarskie i badania laboratoryjne są konieczne w celu oceny stanu nerek, ciśnienia krwi i ogólnego stanu zdrowia pacjenta.
  • Monitorowanie może pomóc we wczesnym wykryciu i zarządzaniu powikłaniami, takimi jak przewlekła choroba nerek i nadciśnienie tętnicze. Pacjenci powinni również być świadomi objawów, które mogą sugerować nasilenie się choroby lub wystąpienie powikłań i natychmiast zgłaszać je lekarzowi.

IX. Zapobieganie i profilaktyka Choroby Schönleina-Henocha

A. Czy możliwa jest profilaktyka?

Nie jest znana skuteczna metoda zapobiegania chorobie Schönleina-Henocha. Ponieważ choroba ta często związana jest z infekcjami, unikanie infekcji i szybkie leczenie infekcji może pomóc w zmniejszeniu ryzyka wystąpienia choroby Schönleina-Henocha. Odradza się stosowanie aspiryny w celu zapobiegania chorobie Schönleina-Henocha.

B. Rola szczepień

Szczepienia przeciwko chorobom zakaźnym, takim jak grypa i pneumokoki, mogą pomóc w zapobieganiu infekcjom, które mogą prowadzić do choroby Schönleina-Henocha. Szczególnie u dzieci z chorobami autoimmunologicznymi zaleca się szczepienia zgodnie z zaleceniami programów szczepień.

C. Znaczenie wczesnego wykrywania i leczenia infekcji

Wczesne wykrycie i leczenie infekcji może pomóc w ograniczeniu ryzyka wystąpienia choroby Schönleina-Henocha. Jeśli choroba Schönleina-Henocha jest powodowana przez infekcję, leczenie infekcji może pomóc w powstrzymaniu postępu choroby lub nawet zapobiegać jej wystąpieniu.

W przypadku wystąpienia objawów choroby Schönleina-Henocha, należy skonsultować się z lekarzem w celu przepisania odpowiedniego leczenia. Leczenie składa się z leków przeciwzapalnych oraz leków mających na celu kontrolowanie przewlekłych powikłań, takich jak nadciśnienie tętnicze lub przewlekła choroba nerek. Natychmiastowe leczenie może pomóc w kontrolowaniu choroby i zmniejszeniu ryzyka długoterminowych powikłań.

X. Codzienne życie z chorobą Schönleina-Henocha

A. Poradnictwo dietetyczne

Poradnictwo dietetyczne może być istotne dla pacjentów z chorobą Schönleina-Henocha, szczególnie jeśli występują powikłania, takie jak problemy z nerkami. Zalecana dieta może obejmować ograniczenie soli, tłuszczów nasyconych, a także kontrolowanie spożycia białka i fosforu. Wsparcie dietetyka może pomóc pacjentowi zrozumieć znaczenie zdrowego odżywiania i dostosować swoją dietę do specyficznych wymagań związanych z chorobą.

B. Zarządzanie stresem

Choroba Schönleina-Henocha, zwłaszcza w przypadkach o nasilonych objawach lub powikłaniach, może być źródłem stresu i niepokoju zarówno dla pacjenta, jak i dla rodziny. Ważne jest, aby pacjent nauczył się efektywnych strategii radzenia sobie ze stresem, takich jak regularna aktywność fizyczna, techniki relaksacyjne, medytacja czy terapia poznawczo-behawioralna. Wsparcie psychologiczne może pomóc pacjentowi w lepszym radzeniu sobie z emocjami i stresem związanym z chorobą.

C. Wsparcie społeczne i psychologiczne

Posiadanie wsparcia społecznego i psychologicznego może odgrywać kluczową rolę w codziennym życiu pacjenta z chorobą Schönleina-Henocha. Rodzina, przyjaciele, a także grupy wsparcia mogą pomóc pacjentowi w przezwyciężeniu trudności związanych z chorobą, zapewniając emocjonalne wsparcie, razem z informacjami i zasobami, które mogą pomóc w leczeniu i radzeniu sobie z chorobą. Współpraca z profesjonalnymi terapeutami lub psychologami może również pomóc w lepszym radzeniu sobie z emocjami i stresami związanymi z chorobą oraz wspomagać pacjenta w utrzymaniu zdrowego stanu psychicznego.

XI. Badania i przyszłość leczenia Choroby Schönleina-Henocha

A. Aktualne kierunki badań

Obecnie badania nad chorobą Schönleina-Henocha koncentrują się na lepszym zrozumieniu mechanizmów patofizjologicznych tej choroby.

Badacze starają się zidentyfikować czynniki genetyczne, środowiskowe oraz immunologiczne, które mogą przyczyniać się do rozwoju choroby. Poszukiwane są również bardziej precyzyjne metody diagnozowania choroby oraz bardziej skuteczne strategie leczenia objawów i powikłań.

B. Nowe odkrycia i technologie

W ostatnich latach dokonano kilku odkryć związanych z chorobą Schönleina-Henocha, takich jak rozwinięcie nowych markerów diagnostycznych oraz identyfikacja czynników ryzyka związanych z jej wystąpieniem.

Ponadto, postępy w dziedzinie immunologii i biologii molekularnej mogą prowadzić do lepszych terapii ukierunkowanych na mechanizmy choroby, a także do rozwoju bardziej precyzyjnych i skutecznych leków.

C. Perspektywy na przyszłość

  • Perspektywy na przyszłość dotyczące leczenia choroby Schönleina-Henocha obejmują rozwój terapii ukierunkowanych na konkretny mechanizm patofizjologiczny odpowiedzialny za chorobę.
  • Może to prowadzić do lepszych wyników terapeutycznych oraz zmniejszenia występowania powikłań. Zwiększenie świadomości i zrozumienia tej rzadkiej choroby może również poprawić jakość życia pacjentów poprzez szybsze diagnozowanie i wdrażanie odpowiedniego leczenia.
  • Dalsze badania nad czynnikami ryzyka, mechanizmami choroby i skutecznymi strategiami leczenia są kluczowe dla poprawy perspektyw terapeutycznych i jakości życia pacjentów z chorobą Schönleina-Henocha.

XI. Podsumowanie Choroby Schönleina-Henocha

A. Kluczowe wnioski

Choroba Schönleina-Henocha to rzadka choroba układowa charakteryzująca się zapaleniem naczyń krwionośnych. Kluczowe wnioski dotyczące tej choroby obejmują jej złożoną etiologię, związaną z czynnikami genetycznymi, środowiskowymi i immunologicznymi, a także zróżnicowany obraz kliniczny, który może obejmować objawy skórne, stawowe, nerkowe i układu pokarmowego.

B. Znaczenie świadomości choroby

Świadomość choroby Schönleina-Henocha jest kluczowa zarówno wśród pacjentów, jak i wśród pracowników służby zdrowia. Pacjenci i ich rodziny powinni być świadomi objawów i potencjalnych powikłań tej choroby, aby umożliwić szybką diagnozę i wdrożenie odpowiedniego leczenia. Świadomość wśród lekarzy i personelu medycznego może również pomóc w poprawie identyfikacji i leczenia tej choroby.

C. Kroki do poprawy jakości życia pacjentów

Poprawa jakości życia pacjentów z chorobą Schönleina-Henocha może być osiągnięta poprzez kilka kroków. Wdrażanie strategii leczenia ukierunkowanych na objawy i powikłania choroby, regularne monitorowanie stanu pacjenta, edukacja dotycząca zdrowego stylu życia (w tym odpowiedniej diety) oraz zapewnienie wsparcia psychologicznego i społecznego dla pacjenta i jego rodziny mogą przyczynić się do zwiększenia komfortu i poprawy jakości życia.

Poprawa badań nad chorobą Schönleina-Henocha oraz zwiększenie świadomości społecznej mogą również przyczynić się do szybszej diagnozy i leczenia, co może wpłynąć na poprawę wyników terapeutycznych oraz jakości życia pacjentów. Wreszcie, dalsze badania nad etiologią, mechanizmami choroby oraz rozwój innowacyjnych terapii mogą otworzyć nowe perspektywy terapeutyczne dla osób dotkniętych tą chorobą.

XII. Najczęściej zadawane pytania (FAQ) dotyczące Choroby Schönleina-Henocha

A. Czy choroba Schönleina-Henocha jest dziedziczna?

Choroba Schönleina-Henocha ma podłoże wieloczynnikowe, w którym czynniki genetyczne, środowiskowe i immunologiczne odgrywają rolę. Jednakże nie jest ona uważana za chorobę dziedziczną w sensie klasycznym, ponieważ jej rozwój zazwyczaj nie wynika z jednego unikalnego genu dziedzicznego.

B. Jak długo trwa leczenie?

Czas trwania leczenia choroby Schönleina-Henocha może być zróżnicowany w zależności od indywidualnego przebiegu choroby u pacjenta. Leczenie może być konieczne zarówno przez kilka miesięcy, jak i przez kilka lat, w zależności od nasilenia objawów i odpowiedzi na terapię.

C. Czy można całkowicie wyleczyć chorobę?

Choroba Schönleina-Henocha często ma łagodny przebieg i samoistnie ustępuje w ciągu kilku miesięcy do lat. Jednakże w niektórych przypadkach może występować przewlekłość choroby. Obecnie nie ma jednoznacznych dowodów na całkowite wyleczenie, ale skuteczne leczenie może zapobiegać powikłaniom.

D. Jakie są najczęstsze objawy początkowe?

Najczęstsze objawy początkowe choroby Schönleina-Henocha to plamica pospolita (charakterystyczne czerwone plamy na skórze), bóle stawowe, a także objawy związane z układem pokarmowym, takie jak bóle brzucha, nudności czy wymioty.

E. Czy dieta może wpływać na przebieg choroby?

Istnieją dowody na to, że dieta może mieć wpływ na przebieg choroby Schönleina-Henocha. Zaleca się zdrową, zbilansowaną dietę bogatą w warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe, a także ograniczenie spożycia soli, tłuszczów trans i cukrów prostych, co może przyczynić się do ogólnego poprawy stanu zdrowia.

F. Jakie są opcje leczenia dla dzieci?

Leczenie dzieci z chorobą Schönleina-Henocha zazwyczaj obejmuje stosowanie leków przeciwzapalnych, kortykosteroidów, inhibitorów układowych przeciwzapalnych oraz innych leków w zależności od indywidualnego przypadku. Regularne monitorowanie pacjenta oraz wsparcie psychologiczne również odgrywają istotną rolę w procesie leczenia.

G. Czy choroba wpływa na długość życia?

Choroba Schönleina-Henocha zazwyczaj ma łagodny przebieg i nie wpływa istotnie na długość życia pacjentów. W przypadku powikłań, takich jak przewlekłe choroby nerek, istnieje jednak ryzyko pogorszenia rokowań.

H. Jakie badania są potrzebne do diagnozy?

Do diagnozy choroby Schönleina-Henocha mogą być konieczne badania laboratoryjne (np. badanie morfologii krwi, odczynu Biernackiego), badania obrazowe (np. ultrasonografia, tomografia komputerowa) oraz badania histopatologiczne (np. biopsja naczyń krwionośnych).

I. Czy osoby dorosłe mogą zachorować na chorobę Schönleina-Henocha?

Choroba Schönleina-Henocha jest częściej diagnozowana u dzieci, ale może również wystąpić u osób dorosłych. Objawy i przebieg choroby u dorosłych mogą być różne od tych u dzieci, co może wpłynąć na strategie leczenia.

J. Jakie są najnowsze metody leczenia?

Badania nad możliwościami leczenia choroby Schönleina-Henocha są nadal prowadzone. Niektóre z najnowszych opcji terapeutycznych obejmują leki immunosupresyjne, biologiczne oraz terapie ukierunkowane na zmniejszenie stanu zapalnego i odpowiedzi immunologicznej. Wprowadzenie tych innowacyjnych metod leczenia może zmienić podejście terapeutyczne do choroby.